( در جنگ احد ) بامدادان از پيش خانواده‌ات بيرون آمدى تا مؤمنان را براى نبرد در مواضع خود جاى دهى . . . ] و در نهايت ، تعليقى جامع در مورد فرجام و حكمت اين پيكار بيان مىكند كه : « ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشاءُ . فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ ، وَ إِنْ تُؤْمِنُوا وَ تَتَّقُوا فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ . » « 1 » : [ ( اى اهل ايمان ! سنّت ) خدا بر آن نيست كه مؤمنان را به همان حالى كه شما داريد ، واگذارد ؛ مگر آن كه ناپاك را از پاك جدا كند . و خدا نمىخواهد شما را از غيب آگاه سازد ؛ ولى از ميان فرستادگانش هر كه را بخواهد برمىگزيند . پس به خدا و پيامبرانش ايمان بياوريد . و اگر بگرويد و پرهيزگار شويد ؛ پاداش بزرگى خواهيد داشت . ] ( 1 ) دستاورد و فرجام نيكوى اين جنگ ابن قيم در اين باره در كتاب زاد المعاد به تفصيل سخن مىگويد و از ابن حجر نقل مىكند كه ؛ دانايان مىگويند : قصّهء احد و فوايد و اندرزهاى خدايى آن براى همهء مسلمانان ، به ويژه مجاهدان رزمجوى احد فراوان است ؛ از جمله : ( 2 ) الف : آگاه شدن مسلمانان از فرجام بد گناه و نافرمانى و ارتكاب مناهى تيراندازان از دستور پيامبر . ( 3 ) ب : شيوهء پيامبران است كه مورد آزمايش خدا قرار گيرند و از سرانجام نيك آن برخوردار شوند . حكمت الهى است كه اگر همواره پيروز گردند ، كسانى كه اهل ايمان نيستند خود را در لباس و جمع مسلمانان جاى مىدهند ، آنگاه راستگو و دروغ زن از هم متمايز نمىگردد . و اگر هميشه شكست بخورند ، فلسفهء برگزيدن و ارسال پيامبران به دست نخواهد آمد . بنابراين ، ارادهء آفريدگار براى شناختن خوب و بد اجتماع اين دو امر است ، تا از اين راه ، دورويى دورويان از پشت پرده بيرون افتد و مسلمانان دريابند كه در ميان جمع خويش ،

--> ( 1 ) - آل عمران / 179 .